Open

HOTLINE:0932.329.482 - 0983.533.005

QUY ĐỊNH VỀ “HÒA GIẢI” – MỘT TRONG NHỮNG CĂN CỨ MIỄN TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

09/03/2021

Khoản 3 Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định: “Người thực hiện tội phạm nghiêm trọng do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác, đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự”.

Quy định này thể hiện chuyển hướng xử lý vi phạm pháp luật hình sự, cho phép người vi phạm pháp luật hình sự được gặp gỡ trực tiếp với người bị hại để nhận trách nhiệm về hành vi của mình cũng như về những thiệt hại đã gây ra, còn người bị hại có cơ hội bày tỏ thái độ của mình đối với hành vi vi phạm, được nhận lời xin lỗi và được bồi thường thiệt hại, hai bên đi đến thỏa thuận thống nhất cách giải quyết.

Ngày 113/9/2016, Tòa án nhân dân tối cao đã có Hướng dẫn số 276/TANDTC-PC về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định có lợi cho người phạm tội của Bộ luật hình sự năm 2015. Theo Hướng dẫn này, thì đây là quy định mới có lợi cho người phạm tội trong Bộ luật Hình sự 2015 và được phép áp dụng từ 1.7.2016.

Thực tiễn xét xử nhiều năm qua cũng thể hiện tinh thần nhân văn này. Hơn nữa, hầu hết các vụ án hình sự đều có phần dân sự, mà đối với phần dân sự thì “hòa giải” lại là quy định bắt buộc đối với tòa án theo Bộ luật tố tụng dân sự.

Việc hòa giải giữa người phạm tội với người bị hại còn có tác dụng giúp họ hàn gắn mâu thuẫn, thù oán. Đã có nhiều trường hợp ra tòa người bị hại xin cho bị cáo được hưởng án treo để tiếp tục làm ăn và chăm sóc thân nhân của người bị hại đã qua đời, nhất là nạn nhân của các vụ tai nạn giao thông. Lợi ích của việc hòa giải trong vụ án hình sự nhiều khi đem lại những tiện ích to lớn không chỉ đối với hai gia đình, mà còn đối với xã hội.

Tuy nhiên, hiện nay Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 không quy định về nguyên tắc hòa giải cũng như thẩm quyền, thủ tục hòa giải. Để thực hiện quy định tại khoản 3 Điều 29 Bộ luật hình sự 2015 cũng như tạo thuận lợi trong quá trình xét xử của Tòa án, cần phải quy định cụ thể về thủ tục hòa giải trong hình sự, vì có những trường hợp, việc hòa giải đó không liên quan đến việc xác định cấu thành tội phạm hay xem xét tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với bị can, bị cáo. Đồng thời, khi đã quy định nguyên tắc hòa giải trong vụ án hình sự cũng cần phân biệt trường hợp nào bắt buộc hòa giải, trường hợp nào chỉ quy định nên hòa giải. Đối với vấn đề dân sự trong vụ án hình sự thì việc hòa giải là thủ tục bắt buộc đối với tòa án, trừ trường hợp Bộ luật tố tụng dân sự quy định không được hòa giải như: mức trợ cấp cho người mất khả năng lao động hay mức phí tổn nuôi con... Đây là những khoảng trống pháp lý cần lấp đầy để quy định nhân văn này được áp dụng hiệu quả. Ví dụ: A lừa đảo chiếm đoạt 500 triệu đồng của B thì tòa án không thể hòa giải để giảm số tiền A chiếm đoạt, vì số tiền này thuộc tình tiết định khung hình phạt. Tuy nhiên, tòa án vẫn có thể hòa giải giữa B và A về việc bồi thường thiệt hại đối với số tiền 500 triệu đồng vì B có thể chỉ yêu cầu A phải bồi thường ít hơn, thậm chí không phải bồi thường.

Chuyên viên: Phạm Thị Trà My

Tin cùng loại

Tin mới nhất

CÔNG TY LUẬT TNHH KHOA TÍN

Địa chỉ Văn phòng Hà Nội: Số 28 - TT2, Khu đô thị HDMon, Đường Hàm Nghi, Quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội

Địa chỉ Chi nhánh Hồ Chí Minh: OP 05.32 tòa nhà Orchard Parkview, số 130-132 Hồng Hà, Phường 9, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh.