Open

HOTLINE:0932329482

TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI PHÁP NHÂN THƯƠNG MẠI

10/08/2020

Trong hoạt động kinh tế - xã hội, pháp nhân thương mại là một bộ phận quan trọng không thể thiếu và chiếm một tỉ trọng cao trong việc đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước. Được thành lập theo quy định pháp luật về doanh nghiệp, dân sự và các văn bản pháp luật có liên quan, pháp nhân thương mại nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật độc lâp, hoạt động với mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận. Pháp nhân thương mại bao gồm doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác, có tài sản độc lập và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của chính mình.

Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, vì nhiều nguyên nhân khác nhau mà một số pháp nhân thương mại thực hiện các hoạt động, hành vi xâm hại đến các quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân khác được pháp luật bảo vệ. Do đó, lần đầu tiên trong lịch sử tư pháp, Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Theo đó, pháp nhân thương mại thực hiện hành vi phạm tội hoặc chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận cho cá nhân, tổ chức khác thực hiện hành vi phạm tội vì lợi ích của mình thì phải chịu trách nhiệm hình sự đối với các tội quy định tại Điều 76 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định cụ thể phạm vi, thủ tục tố tụng truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân tại Chương XXIX. Theo đó, thủ tục truy cứu trách nhiệm hình sự pháp nhân cũng tương tự hoạt động đối với cá nhân, bao gồm các giai đoạn điều tra, khởi tố vụ án, khởi tố bị can, truy tố và xét xử theo thủ tục chung của bộ luật tố tụng hình sự. Tuy nhiên, điểm khác biệt trong thủ tục tố tụng đối với pháp nhân là yếu tố đại diện bắt buộc của người đại diện của pháp nhân. Theo đó, mọi hoạt động tố tụng của pháp nhân bị truy cứu trách nhiệm hình sự được thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân. Pháp nhân phải cử và bảo đảm cho người đại diện theo pháp luật của mình tham gia đầy đủ các hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án theo yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền. Trường hợp người đại diện theo pháp luật của pháp nhân bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử hoặc không thể tham gia tố tụng được thì pháp nhân phải cử người khác làm người đại diện theo pháp luật của mình tham gia tố tụng. Trường hợp pháp nhân thay đổi người đại diện thì pháp nhân phải thông báo ngay cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Trong quá trình tiến hành tố tụng, pháp nhân thương mại có thể bị áp dụng một số biện pháp cưỡng chế như: Kê biên tài sản liên quan đến hành vi phạm tội của pháp nhân; Phong tỏa tài khoản của pháp nhân liên quan đến hành vi phạm tội của pháp nhân; Tạm đình chỉ có thời hạn hoạt động của pháp nhân liên quan đến hành vi phạm tội của pháp nhân; Buộc nộp một khoản tiền để bảo đảm thi hành án. Trường hợp pháp nhân thương mại bị Tòa án nhân dân có thẩm quyền tuyên có tội, pháp nhân thương mại có thể bị áp dụng một hoặc một số hình phạt sau:

- Phạt tiền: Mức tiền phạt được quyết định căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm và có xét đến tình hình tài chính của pháp nhân thương mại phạm tội, sự biến động của giá cả nhưng không được thấp hơn 50.000.000 đồng.

- Đình chỉ hoạt động có thời hạn: Tạm dừng hoạt động của pháp nhân thương mại trong một hoặc một số lĩnh vực mà pháp nhân thương mại phạm tội mà hậu quả gây ra có khả năng khắc phục trên thực tế trong khoảng từ 06 tháng đến 03 năm.

- Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn: Chấm dứt hoạt động của pháp nhân thương mại trong một hoặc một số lĩnh vực mà pháp nhân thương mại phạm tội thực hiện không có khả năng khắc phục hậu quả gây ra.

- Cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định trong khoảng từ 06 tháng đến 03 năm.

- Cấm huy động vốn: Cấm mọi hoạt động huy động vốn cho pháp nhân phạm tội trong khoảng từ 06 tháng đến 03 năm, bao gồm: Cấm vay vốn của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc quỹ đầu tư; Cấm phát hành, chào bán chứng khoán; Cấm huy động vốn khách hàng; Cấm liên doanh, liên kết trong và ngoài nước; Cấm hình thành quỹ tín thác bất động sản.

Ngoài các hình phạt, biện pháp tư pháp nêu trên, phụ thuộc vào tính chất và mức độ của hành vi, pháp nhân thương mại có thể bị áp dụng thêm các biện pháp khác: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu; Buộc thực hiện một số biện pháp nhằm khắc phục, ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra; Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép; Buộc khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh; Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm; Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa vi phạm đang lưu thông trên thị trường; Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm; Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hóa, vật phẩm, phương tiện được đưa vào lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam….

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của pháp nhân thương mại trong trường hợp bị điều tra, truy tố theo quy định của pháp luật, người đại diện theo pháp luật của pháp nhân có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người bào chữa cho pháp nhân. Quy định về quyền bào chữa của người bị điều tra, khởi tố, truy tố được Hiến pháp và pháp luật hình sự thừa nhận. Tuy nhiên, do quy định về truy cứu trách nhiệm hình sự pháp nhân thương mại còn mới ở Việt Nam, các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn và thực hiện còn có nhiều bất cập và hạn chế nên các hoạt động truy cứu trách nhiệm hình sự pháp nhân thương mại vẫn còn nhiều thiếu sót và tranh cãi. Do đó, trong thời gian chờ đợi Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện và điều chỉnh quy phạm pháp luật, các pháp nhân thương mại cần phải thực sự chú tâm rà soát, kiểm soát chặt chẽ hoạt động sản xuất kinh doanh và đối chiếu với các quy định pháp luật liên quan, đặc biệt là pháp luật chuyên ngành liên quan đến lĩnh vực mà pháp nhân đang hoạt động, pháp luật hình sự để kịp thời thay đổi, điều chỉnh và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý có thể phát sinh.

Tin cùng loại

Tin mới nhất

CÔNG TY LUẬT TNHH KHOA TÍN

Số 28 - TT2, Khu đô thị HDMon, Đường Hàm Nghi, Quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội