Open

HOTLINE:0932.329.482 - 0983.533.005

Thế chấp tài sản là kho hàng trong dân sự

22/02/2021

Trong giao dịch dân sự, kinh doanh thương mại, thế chấp tài sản là một hoạt động pháp lý phổ biến, thường được sử dụng để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán trong giao kết hợp đồng, huy động vốn... Việc thế chấp tài sản, bên cạnh sự thỏa thuận của các bên thì phải tuân thủ các quy định tại Bộ luật dân sự và các văn bản pháp lý liên quan, đặc biệt là việc công chứng, chứng thực hợp đồng; Đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định pháp luật.

Bộ luật dân sự năm 2015 định nghĩa về thế chấp tài sản tại khoản 1 Điều 317 cụ thể như sau: “Thế chấp tài sản là việc một bên (sau đây gọi là bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận thế chấp).”. Theo đó, tùy vào quan điểm và mục đích, tài sản thế chấp có thể phân thành động sản và bất động sản; Tài sản tiêu hao và tài sản không tiêu hao; Tài sản là vật chính, tài sản là vật phụ.... Việc thế chấp tài sản sẽ làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên kể từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác. Tuy nhiên, hiệu lực đối kháng với bên thứ ba kể từ thời điểm được đăng ký theo quy định pháp luật.

Quy định về thế chấp tài sản kể từ khi được Nhà nước điều chỉnh chi tiết, hướng dẫn cụ thể đã mang lại rất nhiều lợi ích về kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, trên thực tế, do nhiều quan điểm áp dụng pháp luật khác nhau dẫn tới việc thế chấp tài sản còn phát sinh nhiều tranh chấp phức tạp, trong đó có thế chấp kho hàng. Mặc dù thế chấp kho hàng không phải là vấn đề mới và đã được pháp luật quy định, điều chỉnh nhưng vẫn là một trong những vấn đề thường xuyên phát sinh tranh chấp khi thực hiện, khiến cho đối tượng này rất ít khi được lựa chọn là tài sản bảo đảm.

Theo quy định tại khoản 4 Điều 321 Bộ luật dân sự về quyền của bên thế chấp: “Trường hợp tài sản thế chấp là kho hàng thì bên thế chấp được quyền thay thế hàng hóa trong kho, nhưng phải bảo đảm giá trị của hàng hóa trong kho đúng như thỏa thuận.”. Phù hợp với quy định này, Điều 320 quy định về nghĩa vụ của bên thế chấp như sau: “Áp dụng các biện pháp cần thiết để khắc phục, kể cả phải ngừng việc khai thác công dụng tài sản thế chấp nếu do việc khai thác đó mà tài sản thế chấp có nguy cơ mất giá trị hoặc giảm sút giá trị. Khi tài sản thế chấp bị hư hỏng thì trong một thời gian hợp lý bên thế chấp phải sửa chữa hoặc thay thế bằng tài sản khác có giá trị tương đương, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.” Bên thứ ba được giao trách nhiệm gửi giữ tài sản như sau: “Bảo quản, giữ gìn tài sản thế chấp; nếu làm mất tài sản thế chấp, làm mất giá trị hoặc giảm sút giá trị của tài sản thế chấp thì phải bồi thường; Không được tiếp tục khai thác công dụng tài sản thế chấp nếu việc tiếp tục khai thác có nguy cơ làm mất giá trị hoặc giảm sút giá trị của tài sản thế chấp”.

Từ những quy định nêu trên, có thể nhận thấy pháp luật đã cơ bản điều chỉnh quan hệ thế chấp tài sản đối với đối tượng là kho hàng. Tuy nhiên, xét về bản chất, việc thế chấp kho hàng thì đối tượng được thế chấp là quyền sở hữu, sử dụng kho hàng nhưng có bao gồm hàng hóa trong kho hay không? Nếu hàng hóa trong kho là vật đặc định, không thể thay thế thì quyền và nghĩa vụ của các bên thay đổi như thế nào? Việc thế chấp kho có đi kèm với thế chấp quyền sử dụng đất mà kho hàng đang tọa lạc không? Kho hàng có thể thay đổi địa chỉ nơi đặt kho hàng hay không?..... Những vấn đề pháp lý thực tiễn này thường xuyên xuất hiện đối với các giao dịch thế chấp tài sản là kho hàng nhưng rất khó đưa ra quan điểm giải quyết chung, đặc biệt khi hợp đồng thế chấp không quy định chi tiết, cụ thể dẫn tới việc tranh chấp giữa bên thế chấp và bên nhận thế chấp.

Theo quan điểm của tác giả, trước khi thực hiện việc giao dịch thế chấp tài sản là kho hàng, các bên liên quan cần thỏa thuận rõ tất cả các vấn đề pháp lý liên quan để làm cơ sở để giải quyết tranh chấp phát sinh (nếu có) trong quá trình thực hiện. Đối với trường hợp hợp đồng không điều chỉnh hoặc điều chỉnh không đầy đủ thì phải xác định trên cơ sở mục đích của hợp đồng thế chấp. Bản thân việc thế chấp kho hàng cần phải được xác định giá trị là quyền sở hữu, sử dụng kho hàng và phải gắn kèm với giá trị tài sản đang lưu trữ trong kho tại thời điểm thế chấp; Lợi thế kinh tế của kho hàng; Sự vận hành ổn định và hiệu quả của kho. Theo đó, bất cứ sự thay đổi trong các yếu tố trên chỉ được thực hiện khi không làm giảm lợi thế kinh tế, giảm giá trị của tài sản bảo đảm. Bất cứ sự thay đổi bất lợi nào cũng cần được xem là hành vi gây thiệt hại và cần phải bồi thường nếu phát sinh hậu quả.

Mặt khác, trong quan hệ thế chấp, bên nhận thế chấp được xác định là bên yếu thế hơn và cần được bảo vệ. Bởi lẽ, bên thế chấp mặc dù chịu sự ảnh hưởng, giám sát của bên nhận thế chấp nhưng lại là bên trực tiếp quản lý, sử dụng, khai thác tài sản thế chấp và hoàn toàn có khả năng, điều kiện để làm thay đổi giá trị của tài sản bảo đảm – gây thiệt hại cho bên nhận bảo đảm.

Chính vì vậy, trong quá trình giao kết hợp đồng thế chấp tài sản là kho hàng, các bên cần thỏa thuận cụ thể, chi tiết các vấn đề liên quan và giải quyết tranh chấp phát sinh trên tinh thần thiện chí, vì lợi ích chung. Các giao dịch thế chấp kho hàng đã được thực hiện chưa phát sinh cần thiết phải thỏa thuận bổ sung, ký kết phụ lục hợp đồng trước khi pháp luật có sự điều chỉnh cụ thể, chi tiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, tránh phát sinh tranh chấp không đáng có.

CV: Đỗ Toàn

Tin cùng loại

Tin mới nhất

CÔNG TY LUẬT TNHH KHOA TÍN

Địa chỉ Văn phòng Hà Nội: Số 28 - TT2, Khu đô thị HDMon, Đường Hàm Nghi, Quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội

Địa chỉ Chi nhánh Hồ Chí Minh: OP 05.32 tòa nhà Orchard Parkview, số 130-132 Hồng Hà, Phường 9, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh.