Open

HOTLINE:0932.329.482 - 0983.533.005

Khái niệm tội phạm trong quy định về pháp luật hình sự

15/02/2021

Trong đời sống xã hội, có rất nhiều hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức khác; Lợi ích quốc gia, dân tộc; Trật tự an toàn xã hội và các quyền con người được hiến định.... Tuy nhiên, có những hành vi mặc dù mức độ thiệt hại gây ra không quá lớn nhưng lại bị xử lý rất nặng thông qua các chế tài hình sự như phạt tù, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tiền... Ngược lại, có những hành vi mặc dù gây ra thiệt hại rất lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng tới nhiều cá nhân, tập thể, lợi ích công cộng... nhưng mức xử lý lại thấp hơn và không bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nguyên nhân của sự khác biệt này là bởi Bộ luật hình sự, bộ luật tố tụng hình sự chỉ xem xét, truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các cá nhân, tổ chức là tội phạm đã được quy định tại bộ luật hình sự do Nhà nước ban hành và thực hiện. Qua mỗi thời kỳ lịch sử, ở mỗi chế độ chính trị, đất nước khác nhau thì sẽ có các bộ luật hình sự, quy định về tội phạm khác nhau. Nhà cầm quyền - tổ chức chi phối quyền lực của quốc gia, vũng lãnh thổ đó sẽ xác định những hành vi, đối tượng nào có nguy cơ đe dọa đến an ninh trật tự, an toàn chính trị, lợi ích công cộng... thì sẽ xác định là tội phạm và sẽ có chế tài xử phạt. Qua thời gian, có những tội phạm trước đây có yếu tố nguy hiểm lớn cho xã hội nhưng do sự vận động của văn hóa, kinh tế, xã hội đã không còn nguy hiểm nữa thì sẽ được Nhà cầm quyền điều chỉnh và không bị coi là tội phạm.

Tại Việt Nam, khái niệm tội phạm được quy định Điều 8 BLHS 1999 sửa đổi bổ sung 2009, như sau:

“1. Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội  chủ nghĩa.

2. Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi được quy định trong Bộ luật này, tội phạm được phân thành tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

3. Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.

4. Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm, nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể, thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác.”

Tuy nhiên, tại Bộ luật Hình sự 2015, do tiến trình lịch sử thay đổi, cần có định nghĩa mới về tội phạm để phù hợp với tình hình mới nên đã sửa đổi rút ngắn và quy định lại về khái niệm tội phạm như sau:

“1. Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.

2. Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác.”

Như vậy, có thể nhận định tội phạm là những hành vi nguy hiểm do người có năng lực trách nhiệm Hình sự gây ra quy định trong Bộ luật Hình sự, xâm hại tới các mối quan hệ, chủ thể được pháp luật Hình sự bảo vệ. Những hành vi khác không được quy định trong bộ luật Hình sự thì không bị coi là tội phạm nhưng có thể bị các văn bản, quy phạm pháp luật khác quy định và điều chỉnh.

Trên đây là tư vấn của Công ty luật TNHH Khoa Tín về Khái niệm tội phạm trong pháp luật về hình sự. Chúng tôi hi vọng rằng quý khách có thể vận dụng các kiến thức kể trên để sử dụng trong công việc và cuộc sống. Nếu có vấn đề pháp lý nào khác cần tư vấn quý khách vui lòng liên hệ để được trợ giúp pháp lý.

Tin cùng loại

Tin mới nhất

CÔNG TY LUẬT TNHH KHOA TÍN

Địa chỉ Văn phòng Hà Nội: Số 28 - TT2, Khu đô thị HDMon, Đường Hàm Nghi, Quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội

Địa chỉ Chi nhánh Hồ Chí Minh: OP 05.32 tòa nhà Orchard Parkview, số 130-132 Hồng Hà, Phường 9, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh.